| |
|
TÜKETİCİ KANUNU |
|
Kanun Numarası
:
4077
Kabul Numarası :
23/2/1995
Yayımlandığı R.Gazete : Tarih :
8/3/1995 Sayı : 22221
Yayımlandığı Düstür :
Tertip : 5 Cilt : 34 Sayfa :
BİRİNCİ
KISIM
Amaç, Kapsam,
Tanımlar
Amaç
Madde 1 - Bu Kanunun amacı,ekonominin gereklerine ve kamu
yararına uygun olarak tüketicinin sağlık ve güvenliği ile ekonomik
çıkarlarını koruyucu,aydınlatıcı,eğitici,zararlarını tazmin
edici,çevresel tehlikelerden korunmasını sağ-
layıcı önlemleri almak ve tüketicilerin kendilerini koruyucu
girişimlerini özendirmek ve bu konudaki politikaların
oluşturulmasında gönüllü örgütlenmeleri teşvik etmeye ilişkin
hususları düzenlemektir.
Kapsam
Madde 2 - Bu Kanun,1 inci maddede belirtilen amaçlarla mal ve
hizmet piyasa larında tüketicinin taraflardan birini oluşturduğu
her türlü hukuki işlemi kap-
sar.
Tanımlar
Madde 3 - Bu Kanunun
uygulamasında;
a) Bakanlık: Sanayi ve Ticaret
Bakanlığını,
b) Bakan: Sanayi ve Ticaret
Bakanını,
c) Mal: Ticaret konusu taşınır
eşyayı,
d) Hizmet: Bir ücret veya menfaat karşılığında yapılan bedeni
ve/veya fikri
faaliyetleri,
e) Standart: Türk
Standardını,
f) Tüketici: Bir mal veya hizmeti özel amaçlarla satın alarak
nihai olarak
kullanılan veya tüketen gerçek veya tüzel
kişiyi,
g) Satıcı:Kamu kurum ve kuruluşları da dahil olmak üzere
tüketiciye mal ve
hizmet sunan gerçek veya tüzel
kişileri,
h) İmalatçı - Üretici: Kamu kurum ve kuruluşları da dahil olmak
üzere tüke-
ticiye sunulmuş olan mal veya hizmetleri ya da bu mal veya
hizmetlerin hammadde-
lerini yahut ara mallarını
üretenleri,
i) Tüketici Örgütleri: Tüketicinin korunmaası amacıyla kurulan
dernek,vakıf
ve tüketim
kooperatiflerini,
İfade
eder.
İKİNCİ
KISIM
Tüketicinin Korunması ve
aydınlatılması
Ayıplı Mal ve Hizmetler
Madde 4 - Ambalajında,etiketinde,tanıtma ve kullanma kılavuzunda
yer alan veya satıcı tarafından vaadedilen veya standardında
tespit edilen nitelik ve/veya niceliğine aykırı olan ya da tahsis
veya kullanım amacı bakımından değerini
veya tüketicinin ondan beklediği faydaları azaltan veya ortadan
kaldıran maddi, hukuki veya ekonomik eksiklikler içeren mal veya
hizmetler,ayıplı mal veya ayıplı hizmet olarak kabul
edilir.
Satın alınan malın ayıplı olduğunun anlaşılması
halinde;tüketici,malı teslim aldığı tarihten itibaren 15 gün
içerisinde bu malları satıcı firmaya geri vererek değiştirilmesini
veya ödediği bedelin iadesini veya ayıbın neden olduğu de-
ğer kaybının bedelden indirimini ya da ücretsiz olarak tamirini
talep edebilir. Tüketici bu taleplerden herhangi birisini tercihte
serbesttir.Satıcı,tüketicinin tercih ettiği bu talebi yerine
getirmekle yükümlüdür.Ayıplı maldan ve/veya ayıp-
lı malın neden olduğu her türlü zarardan dolayı tüketiciye karşı
satıcı,bayi, acenta,imalatçı-üretici ve ithalatçı,müştereken ve
müteselsilen sorumludurlar. Satılan malın ayıplı olduğunun
bilinmemesi bu sorumluluğu ortadan kaldırmaz.
Satılan malın ayıbı gizli nitelikte ise veya ayıp tüketiciden
hile ile gizlenmişse,satıcı 15 gün içerisinde kendisine
başvurulmadığını ileri sürerek sorumluluktan
kurtulamaz.
Satıcı daha uzun bir süre için garanti vermemiş ise,ayıplı
maldan ve ayıplı malın neden olduğu her türlü zararlardan dolayı
açılacak davalar,ayıp daha sonra ortaya çıkmış olsa bile malın
tüketiciye teslimi tarihinden itibaren 2 yıllık
zamanaşımına tabidir.Ancak satıcı,satılan malın ayıbını tüketiciden
hile ile gizlemiş ise,2 yıllık zamanaşımı süresinden
yararlanamaz.
Ayıplı hizmetler hakkında da yukarıdaki hükümler
uygulanır.Ayıplı hizmetin yeniden görülmesi imkansızlaşmışsa veya
amaca aykırı sonuçlar doğuracak nitelikte ise,bedel iadesinde
tüketicinin ayıplı hizmetten sağladığı fayda kadar indi-
rim
yapılır.
Ayıplı olduğu bilinerek satın alınan mal ve hizmetler hakkında
yukarıdaki hükümler
uygulanmaz.
Satışa sunulacak kullanılmış,tamir edilmiş veya ayıplı mal
üzerine veya ambalajına,imalatçı veya satıcı tarafından alıcının
kolaylıkla okuyabileceği şekilde "özürlüdür" ibaresini içeren bir
etiket konulması zorunludur.Bu durum,tü-
keticiye verilen fatura,fiş veya satış belgesi üzerinde de
gösterilir.
Yalnızca ayıplı mal satan veya işyerinin bir kat ya da reyon
gibi bir bölümünü sürekli olarak ayıplı mal satışına tahsis etmiş
olan satıcılara yukarıdaki fıkra hükmü
uygulanmaz.
Satıştan
Kaçınma
Madde 5 - Üzerinde "numunedir" veya veya "satılık değildir"
ibaresi bulunmayan bir malın;ticari bir kuruluşun vitrininde,rafında
veya açıkça görülebilir herhangi bir yerinde teşhir edilmesi,onun
stokta bulunduğu anlamına gelir.Satıcı
teşhir ettiği malların satışından kaçınamaz.Satılmadığı halde
satılmış gibi
gösteremez.
Hizmetlerin satışından da haklı bir sebep olmaksızın
kaçınılamaz. Satıcı,bir mal veya hizmetin satışını,o mal veya
hizmetin kendisi tarafından belirlenen miktar,sayı,ebat veya süresi
kadar satınalınması ya da başka bir ma-
lın veya hizmetin satınalınması koşuluna bağlı kılamaz. Malın
ya da hizmetin belli miktar,sayı,ebat ya da süre koşuluyla
satılması, teamül,ticari örf veya adetten ise,üçüncü fıkra hükmü
uygulanmaz.
Taksitli
Satışlar
Madde 6 - Taksitli satışlarda;tüketici,borçlandığı toplam
miktarı önceden ödeme hakkına sahiptir.Tüketici aynı zamanda,bir
taksit miktarından az olmamak artıyla bir veya birden fazla taksit
ödemesinde bulunabilir.Her iki durumda da
satıcı,ödenen miktara göre gerekli faiz indirimini yapmakla
yükümlüdür. Satıcı,taksitlerden birinin veya birkaçının ödenmemesi
halinde kalan borcun tümünün ifasını talep etme hakkını saklı
tutmuşsa,bu hak;ancak satıcının bütün
edimlerini ifa etmiş olması durumunda ve tüketicinin ifa edilmemiş
bir ediminin üzerinden en az dört hafta geçmiş olması ve satıcının
en az bir haftalık bir süre vererek muacceliyet uyarısında bulunması
koşullarıyla kullanılabilir.Taraf-
larca belirlenen ve tüketiciye yazılı olarak bildirilen mal veya
hizmetin toplam satış fiyatı hiçbir şekilde artırılamaz.Taksitli
satışlarda satıcı,aşağıdaki bilgileri yazılı olarak bildirmek ve
taraflar arasında aktedilen sözleşmenin bir nüshasını tüketiciye
vermek zorundadır.
a) Mal ve hizmetlerin peşin satış
fiyatı,
b) Vadeye göre faiz ile birlikte ödenecek toplam satış
fiyatı,
c) Faiz miktarı,faizin hesaplandığı yıllık oran ve gecikme faizi
oranı,
d) Ön ödeme
tutarı,
e) Ödeme
planı.
Kampanyalı
Satışlar
Madde 7 - Gazete,radyo,televizyon ilanı vesair yollarla halka
duyurularak düzenlenen kampanyalara iştirakçi kabul etmek
suretiyle ve malın veya hizmetin bilahare teslim edilmesi veya
yerine getirilmesi vaadiyle yapılan satışlarda,
ilan ve taahhüt edilen mal ve hizmetlerin teslimatının zamanında
yapılmaması, fiyat,nitelik ve miktarında anlaşmalara aykırı
davranılması durumunda,satıcı, bayi,acenta,temsilci,imalatçı-üretici
ve ithalatçı müştereken ve müteselsilen
sorumludur.
Kampanyalı satış olarak nitelendirilemeyen ancak,malın veya
hizmetin bilahare teslim veya yerine getirilmesi koşuluyla yapılan
her türlü satışlar da birinci fıkra hükmüne
tabidir.
Kampanyalı satışlarda satıcı,6 ıncı maddenin üçüncü fıkrasında
belirtilen bilgilere ek olarak,"kampanya bitiş tarihi" ve "malın
ya da hizmetin teslim veya yerine getirilme tarih ve şekli"ne
ilişkin bilgileri de yazılı olarak vermekle
yükümlüdür.
Taksitle yapılan kampanyalı satışlarda,6 ncı maddenin birinci ve
ikinci fıkra hükümleri de
uygulanır.
Kapıdan Satışlar
Madde 8 - Kapıdan satışlar;işyeri,fuar,panayır gibi satış
mekanları dışında, önceden mutabakat olmaksızın yapılan,değeri
1.000.000 (3.400.000) Türk Lirasını aşan,tecrübe ve muayene koşullu
satışlardır.(1)
-----------------
(1) Bu fıkrada yeralan parasal sınır, Sanayi ve Ticaret Bakanlığının
21/12/1995 tarih ve 22500 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan
TRKGM - 95/135-136 Seri No'lu Tebliğ ile 1/1/1996 tarihinden
geçerli olmak üzere 2.000.000 TL.,
10.12.1996 tarih ve 22843 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan
TRKGM-96/127-128 Seri No'lu Telbiğ ile de 1.1.1997 tarihinden
geçerli olmak üzere 3.400.000 TL. olarak tespit edilmiş ve metne
parantez içinde siyah punto ile
işlenmiştir.
Bu tür satışlarda;tüketici,yedi günlük tecrübe ve muayene süresi
sonuna kadar malı,kabul veya hiçbir gerekçe göstermeden,reddetmekte
serbesttir. Satıcı almış olduğu bedeli,kıymetli evrakı ve tüketiciyi
bu hukuki işlemden dolayı borç
altına sokan her türlü belgeyi,cayma bildiriminin kendisine iadeli
taahhütlü mektup ya da noter aracılığı ile ulaşması veya bizzat
teslim edilmesi tarihinden itibaren 10 gün içerisinde tüketiciye
iade etmekte ve 20 gün içerisinde de malı
almakla
yükümlüdür.
Tüketici,malı kendisine teslim anındaki durumu ile geri vermekle
ve kullanım söz konusu ise,kullanma dolayısıyla malın ticari
değerindeki kaybı tazminle yükümlüdür.Malın tüketicinin zilyedinde
bulunması,başlıbaşına bir değer azalmasını
ifade
eder.
Mal veya hizmetin iadesi imkansızlaşmış veya amaca aykırı hale
gelmişse tüketici,bu mal veya hizmetten sağladığı fayda kadar bir
bedeli satıcıya ödemekle
yükümlüdür.
Satıcının mal veya hizmeti işyeri dışında satışa
sunması,teamül,ticari örf veya adetten ise,bu madde uygulanmaz.
Taksitle yapılan kapıdan satışlarda,ayrıca 6 ncı madde hükümleri
uygulanır. Birinci fıkrada belirtilen 1.000.000 liralık değer,her
yılın Ekim ayı sonunda Devlet İstatistik Enstitüsü'nün Toptan Eşya
Fiyatları Endeksinde meydana gelen ortalama fiyat artışı oranında
artar.Bu durum,Bakanlıkça her yıl Aralık ayı içinde Resmi Gazetede
ilan edilir.
Kapıdan Satışlarda Satıcının
Yükümlülüğü
Madde 9 - Kapıdan satışlarda satıcı,hazırladığı sözleşme,fatura
veya tesellüm makbuzu ile birlikte en az 12 punto siyah koyu
harflerle yazılmış "Tüketici-
nin hiçbir hukuki ve cezai sorumluluk üstlenmeksizin ve hiçbir
gerekçe göstermeksizin yedi gün içerisinde malı reddederek
alım-satım işleminden cayma hakkının var olduğnunu ve cayma
ihbarının satıcıya bildirimi tarihinden on gün içinde
de tüketicinin vermiş olduğu bedelin,kıymetli evrakın ve tüketiciyi
bu hukuki işlemden dolayı borç altına sokan her türlü belgenin
satıcı tarafından iade edileceği"ni bildiren bir belgeyi;sahip
olduğu hakların kendisine anlatıldığını,
cayma hakkını açıklayan belgenin kendisine teslim edilip satıcının
açık adresinin bildirilmiş olduğunu beyan eden ve tüketici
tarafından da imzalanmış olan bir tutanak karşılığında tüketiciye
vermekle yükümlüdür.
Satıcı tüketiciden almış olduğu imzalı belgeyi bir uyuşmazlık
halinde mahkemeye ibraz etmekle yükümlüdür.Satıcının bu belgeyi
ibraz edememesi ya da ibraz etmemesi halinde,satıcının bu belgede
belirtilmiş olan borçlarını yerine
getirmemiş olduğu kabul edilir. Tüketici Kredisi
Madde 10 - Tüketicilerin banka veya benzeri finans kurumlarına
bir mal veya hizmeti satın almak amacıyla tüketici kredisi almak
için başvurmaları durumunda banka veya finansman kuruluşları ile
tüketiciler arasında yazılı bir sözleşmenin
yapılması ve bu sözleşmenin bir nüshasının da tüketiciye verilmesi
zorunludur. Taraflar arasında akdedilen sözleşmede öngörülen kredi
şartları,sözleşme süresi içerisinde tüketici aleyhine
değiştirilemez.
Sözleşmede;
a) Faizin hesaplandığı yıllık
oran,
b) Ödeme tarihleri,anapara,faiz,fon ve diğer masrafların ayrı
ayrı belirtil-
diği ödeme
planı,
c) Tüketici kredisi
tutarı,
d) Faiz ve diğer unsurlarla birlikte toplam borç
tutarı,
e) İstenecek
teminatlar,
f) Gecikme faizi
oranı,
g) Borçlunun temerrüde düşmesinin hukuki
sonuçları,
h) Kredinin vadesinden önce kapatılmasına ilişkin
şartlar,
Aranır.
Tüketici, banka veya finans kurumlarına borçlandığı toplam
miktarı önceden
ödeyebileceği gibi aynı zamanda vadesi gelmemiş bir ya da birden çok
taksit
ödemesinde de bulunabilir. Her iki durumda da banka veya finans
kurumları,
ödenen miktara göre gerekli faiz, komisyon indirimini yapmakla
yükümlüdürler.
Banka veya finans kurumlarının, tüketici kredisini, belirli bir
mal veya
hizmetin satın alınması ya da belirli bir satıcı ile yapılacak
hukuki işlem
koşulu ile vermeleri durumunda bunlar, satılan malın ayıbından ötürü
tüketiciye
karşı satıcı ile müştereken ve müteselsilen sorumlu
olurlar.
Süreli
Yayınlar
Madde 11 - Süreli yayınlara abone olan tüketiciler, abonelik
sözleşmesinde yer alan fiyat ve niteliğe ilişkin koşullara aykırı
davranılması hallerinde, abone işlemlerini yapan sorumlu kişiye ya
da yayın kurumuna isteklerini yazılı
olarak bildirmek kaydıyla aboneliklerine tek taraflı son
verebilirler. Yayıncı, abone ücretinin geri kalan kısmını hiçbir
kesinti yapmaksızın 15 gün içinde iade etmekle yükümlüdür.
Tüketicinin aboneliğe son verme isteği; yazılı bildirimin satıcıya
ulaştığı tarihten itibaren günlük yayınlarda 15 gün, haftalık
yayınlarda 1 ay, aylık yayınlarda 3 ay sonra yürürlüğe girer. Daha
uzun süreli yayınlarda ise, bildirimden sonraki ilk yayını
müteakiben yürürlüğe konulur.
(Ek: 15/1/1997-4226/1 md.) Süreli yayın kuruluşlarınca
düzenlenen ve her ne amaç ve şekilde olursa olsun, bilet, kupon,
iştirak numarası, oyun, çekiliş ve benzeri yollarla süreli yayın
dışında ikinci bir ürün verilmesinin taahhüt edil-
diği kampanyalarda; kitap, dergi, ansiklopedi, afiş, bayrak, poster,
sözlü veya örüntülü manyetik bant veya optik disk gibi süreli
yayıncılık amaçlarına aykırı olmayan kültürel ürünler dışında hiçbir
mal ya da hizmetin taahhüdü ve dağı-
tımı yapılamaz. Her halukarda bu mal veya hizmetin piyasa değeri,
tüketicinin ilgili kampanya süresince süreli yayını satın almak
için ödediği toplam bedelin % 50'sini aşamaz ve bu şekildeki
kampanyaların süresi 60 günü geçemez. Kampanya
konusu mal veya hizmet bedelinin bir bölümünün tüketici tarafından
karşılanması, bu mal veya hizmetin ikinci ürün sayılmasına engel
değildir.
(Ek: 15/1/1997 - 4226/1 md.) Kampanya süresince, süreli yayının
satış fiyatı, ikinci ürün olarak verilmesi taahhüt edilen mal veya
hizmetin yol açtığı maliyet artışı nedeniyle artırılamaz. Kampanya
konusu mal veya hizmet taahhüdü
ve dağıtımı bölünerek yapılamayacağı gibi, bu mal veya hizmetin
ayrılmaz ya da tamamlayıcı parçaları da ayrı bir kampanya konusu
haline getirilemez. Bu Kanunun uygulamasında, ikinci ürün olarak
verilmesi taahhüt edilen her bir mal veya hizmete ilişkin işlemler
bağımsız bir kampanya olarak kabul edilir.
Etiket
Madde 12 - Ticaret konusu olan ve perakende satışa arz edilen
malların veya ambalajlarının yahut kaplarının üzerine kolaylıkla
görülebilir, okunabilir şekilde o malın menşei, cinsi ve fiyatı
hakkında bilgileri içeren etiket konul-
ması, etiket konulması mümkün olmayan hallerde aynı bilgileri
kapsayan listelerin görülebilecek şekilde uygun yerlere asılması
zorunludur.
Hizmetlerin tarife ve fiyatlarını gösteren listeler de birinci
fıkraya göre düzenlenerek asılır. Bakanlık, etiket ve tarife
listelerinin şeklini, içeriğini, usul ve esaslarını bir yönetmelikle
düzenler.
Belediyeler, bu madde hükümlerinin uygulanması ve izlenmesine
ilişkin işleri yürütmekle
görevlidirler.
Garanti
Belgesi
Madde 13 - İthalatçı veya imalatçı firmalar ithal ettikleri veya
ürettikleri sanayi malları için garanti belgesi düzenlemek
zorundadırlar. Garanti belgesinin tekemmül ettirilerek tüketiciye
verilmesi sorumluluğu, tüketicinin malı satın
aldığı satıcı, bayi, acenta ya da temsilciliklere aittir. Garanti
süresi malın teslim tarihinden itibaren başlar ve asgari bir
yıldır. Garanti belgeleri, satın alınan mala ilişkin faturanın tarih
ve sayısı ile bandrol ve seri numarasını içermek
zorundadır.
Satıcı; garanti belgesi kapsamındaki malların, garanti süresi
içerisinde, gerek malzeme ve işçilik gerekse montaj hatalarından
dolayı arızalanması halinde malı işçilik masrafı, değiştirilen parça
bedeli ya da başka herhangi bir ad
altında hiçbir ücret talep etmeksizin tamir ile yükümlüdür.
Garanti süresi içerisinde sık sık arızalanması sonucu maldan
yararlanamamanın süreklilik arzetmesi veya tamiri için gereken azami
sürenin aşılması hallerinde, tüketici, malın ücretsiz olarak yenisi
ile değiştirilmesini satıcıdan
talep edebilir. Satıcı bu talebi reddedemez. Tüketicinin bu talebine
karşı satıcı, bayi, acenta, imalatçı-üretici ve ithalatçı müştereken
ve müteselsilen
sorumludurlar.
Tüketicinin malı kullanım kılavuzunda yeralan hususlara aykırı
kullanılmasından kaynaklanan arızalar, iki ve üçüncü fıkra hükümleri
kapsamı dışındadır. Bakanlık, hangi sanayi mallarının garanti
belgesi ile satılmak zorunda bu-
lunduğunu ve bu malların arızalarının tamiri için gereken azami
süreleri Türk Standartları Enstitüsü ile birlikte müştereken
tespit ve ilanla görevlidir.
Tanıtma ve Kullanma
Kılavuzu
Madde 14 - Sanayi mallarından ithal edilmiş olanların, bakım,
onarım ve kullanılmasına ait tanıtma ve kullanım kılavuzlarının
aslına uygun Türkçe tercümeleriyle, yurt içinde üretilenlerin bakım,
onarım ve kullanılmasını gösterir
Türkçe tanıtım ve kullanım kılavuzlarıyla birlikte satılması
zorunludur. Bakanlık, sanayi mallarından hangilerinin tanıtma ve
kullanım kılavuzu ile satılmak zorunda bulunduğunu Türk Standartları
Enstitüsü ile birlikte tesbit ve ilanla
görevlidir.
Servis
Hizmetleri
Madde 15 - İthalatçı veya imalatçılar sattıkları sanayi malları
için o malın Bakanlıkça tespit ve ilan edilen kullanım ömrü
süresince, bakım, onarım ve servis hizmetlerini yürütecek
istasyonları kurmak ve yeterli teknisyen kadrosu ile
yedek parça stoku bulundurmak
zorundadırlar.
Bakanlık, hangi mallar için servis istasyonları kurulmasının
zorunlu olduğu ile servis istasyonlarının kuruluş ve işleyişine dair
usul ve esasları Türk Standartları Enstitüsü ile müştereken tespit
ve ilanla görevlidir.
Ticari Reklamlar ve
İlanlar
Madde 16 - Ticari reklam ve ilanların yasalara ve genel ahlaka
uygun, dürüst ve doğru olmaları esastır.
Tüketiciyi aldatıcı, yanıltıcı veya onun tecrübe ve bilgi
noksanlıklarını istismar edici, tüketicinin can ve mal güvenliğini
tehlikeye düşürücü, şiddet hareketlerini ve suç işlemeye özendirici,
kamu sağlığını bozucu, hastaları, yaş-
lıları, çocukları ve özürlüleri istismar edici reklam ve ilanlar
yapılamaz.
Reklam
Kurulu
Madde 17 - Ticari reklam ve ilanlarda uyulması gereken ilkeleri
belirlemek, bu ilkeler çerçevesinde ticari reklam ve ilanları
incelemek ve inceleme sonucuna göre 16 ncı madde hükümlerine aykırı
hareket edenleri cezalandırmak, sözkonusu
reklam ve ilanları durdurmak ve/veya aynı yöntemle düzeltmek
hususlarında Bakanlığa öneride bulunmakla görevli bir "Reklam
Kurulu" kurulmuştur. Reklam Kurulu, ticari reklam ve ilanlarda
uyulması gereken ilkeleri belirlemede; ülke koşullarının yanısıra,
reklamcılık alanında evrensel kabul görmüş tanım ve kuralları da
dikkate alır.
Başkanlığı, Bakanın görevlendireceği ilgili Genel Müdür
tarafından yürütülenReklam Kurulu;
a) Bakanlıkça, yükseköğrenim görmüş ve iktisat, maliye, hukuk ve
işlet-
mecilik dallarından birinde veya birkaçında en az 10 yıllık
tecrübesi bulunan
kişiler arasından görevlendirilecek bir
üye,
b) Adalet Bakanlığı'nca, bu Bakanlıkta idari görevlerde çalışan
hakimler
arasından görevlendirilecek bir
üye,
c) Türkiye Radyo - Televizyon Kurumu'nca görevlendirilecek bir
üye,
d) Yükseköğretim Kurulunun reklamcılık alanında uzman üniversite
öğretim
elemanları arasından seçeceği bir
üye,
e) Türk Tabibleri Birliği Merkez Konseyi'nin görevlendireceği
bir üye,
f) Türkiye Barolar Birliğinin görevlendireceği bir
üye,
g) Türkiye Odalar ve Borsalar Birliğinin görevlendireceği bir
üye,
h) Ankara, İstanbul ve İzmir Gazeteciler Cemiyetlerinin kendi
aralarından
seçeceği bir
üye,
i) Reklamcılar derneklerinin veya varsa üst kuruluşlarının
seçeceği bir üye,
j) Tüketici Konseyinin Konseye katılan tüketici örgütü
temsilcileri arasın-
dan seçeceği bir
üye,
k) Türkiye Ziraat Odaları Birliğinin görevlendireceği bir
üye,
l) Türkiye Esnaf ve Santkarlar Konfederasyonunun
görevlendireceği bir üye,
m) Türk Standartları Enstitüsü'nden bir
üye,
n) Diyanet İşleri Başkanlığından bir
üye,
o) Mühendis Odaları Birliğinden bir
üye,
p) İşçi Konfederasyonlarından iki
üye,
Olmak üzere onyedi üyeden
oluşur.
Kurul üyelerinin görev süreleri üç yıldır. Süresi bitenler
yeniden görev-
lendirilebilir veya seçilebilir. Üyelikler herhangi bir sebeple
boşaldığı
takdirde boşalan yerlere üçüncü fıkra esasları dahilinde bir ay
içerisinde
görevlendirme veya seçim
yapılır.
Kurul en az ayda bir defa veya ihtiyaç duyulduğu her zaman
Başkanın çağrısı
üzerine
toplanır.
Kurul, Başkan dahil en az dokuz üyenin hazır bulunması ile
toplanır ve
toplantıya katılanların çoğunluğu ile karar
verir.
Kurul, gerekli görülen hallerde sürekli ve geçici olarak görev
yapmak üzere
özel ihtisas komisyonları kurabilir. Kurulun bu komisyonlarda görev
yapmasını
uygun göreceği kamu personeli, ilgili kamu kuruluşlarınca
görevlendirilir.
Kurul üyeleri ile özel ihtisas komisyonu üyelerinden kamu
görevlisi olanlara
verilecek huzur hakkı ile kamu görevlisi olmayan kurul üyelerine
ödenecek huzur
ücreti Bakanlıkça
belirlenir.
Kurulun sekreterya hizmetleri Bakanlık tarafından yerine
getirilir.
Reklam kurulunun görevleri, kuruluş, çalışma usul ve esasları
ile sekreterya
hizmetlerinin ne suretle yerine getirileceği Bakanlık tarafından
çıkarılacak
bir yönetmelikle
belirlenir.
Zararlı ve Tehlikeli Mal ve
Hizmetler
Madde 18 - Tüketicinin kullanımına sunulan mal ve hizmetlerin
kişi ve çevre sağlığına zararlı veya tehlikeli olabilmesi durumunda,
bu malların emniyetle kullanılabilmesi için üzerine veya ekli
kullanım kılavuzlarına, bu durumla ilgili açıklayıcı bilgi ve
uyarılar, açıkça görülecek ve okunacak şekilde konulur veya yazılır.
Bakanlık, hangi mal veya hizmetlerin
açıklayıcı bilgi ve uyarıları taşıması gerektiğini ve bu bilgi ve
uyarıların şeklini ve yerini Türk Standartları Enstitüsü ile
birlikte tespit ve ilanla
görevlidir.
Kalite
Denetimi
Madde 19 - Bakanlık, tüketicinin can ve mal güvenliği ile fizik
ve çevre sağlığına ve bu konularda bilgilenderilmesine ilişkin,
standardına göre veya standardı yoksa standarda esas teşkil etmek
üzere belirlenecek özelliklere göre
yapılacak kalite denetimi ile mal, hizmet ve tesislerin
belgelendirilmesi hak- kındaki usul ve esasları, Türk Standartları
Enstitüsünün görüşünü alarak tespit e ilanla
görevlidir.
Ancak 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu uyarınca Turizm
Bakanlığından begeli ve belgelendirilecek tesisler bu uygulamadan
muaftır. Tüketicinin
Eğitilmesi
Madde 20 - Tüketicinin eğitilmesi konusunda her derecedeki
okulların dersprogramlarına Milli Eğitim Bakanlığınca gerekli
ilaveler yapılır. Tüketicinin eğitilmesi ve aydınlatılması için
kitap, mecmua ve broşür çıkarılmasına ve tüketicinin
biliçlendirilmesi için radyo ve televizyonlarda programlar
düzenlenmesine ilişkin usul ve esaslar, Tüketici Konseyinin önerisi
ile
Bakanlıkça tespit ve ilan
olunur. ÜÇÜNCÜ
KISIM
Tüketici
Kuruluşları
Tüketici
Konseyi
Madde 21 - Tüketicinin sorunlarının, ihtiyaçlarının ve
çıkarlarının korunmasına ilişkin gerekli tedbirleri araştırmak,
sorunların tüketici lehine çözülmesi için alınacak tedbirlerle, bu
Kanunun uygulanmasına yönelik tedbirlere dairgörüşleri ilgili
mercilere iletmek amacıyla, Bakanlığın koordinatörlüğünde bir
"Tüketici Konseyi" kurulur. Tüketici Konseyi, Bakanın veya
görevlendireceği bir bakanlık görevlisinin başkanlığında, Adalet,
İçişleri, Maliye, Milli Eğitim, Sağlık, Ulaştırma, Tarım
ve köyişleri, Turizm ve Çevre Bakanlıkları ile Devlet Planlama
Teşkilatı Müsteşarlığı, Hazine Müsteşarlığı,Dış Ticaret
Müsteşarlığı, Devlet İstatistik Enstitüsü Başkanlığı, Türk
Standartları Enstitüsü Başkanlığı, Milli Prodüktivite Merkezi,
Diyanet İşleri Başkanlığı, Türk Belediyecilik Derneği, İşçi
Sendikaları Konfederasyonları, Türkiye Milli Kooperatifler Birliği,
Yüksek Öğretim Kurulu, Türkiye Barolar Birliği, Türk Mimar Mühendis
Odaları Birliği, Türk Eczacılar rliği, Türk Tabibleri Birliği,
Türkiye Esnaf ve Sanatkarları Konfederasyonu, ürkiye Odalar ve
Borsalar Birliği, Türkiye Ziraat Odaları Birliği, Milli Kalite
Konseyi, Ahilik Araştırma ve Kültür Vakfı ve Tüketici Örgütleri
temsilcilerinden oluşur. Tüketici Konseyini oluşturan kurum ve
kuruluşların temsilcilerinin sayı ve nitelikleri ile Tüketici
Konseyine katılabilmek için tüketici örgütlerinin sahip olmaları
gereken asgari üye sayısı ve bu örgütlerin Tüketici Konseyine
gönderecekleri temsilci sayısı Bakanlıkça belirlenir. Ancak, kamu
kurum ve kuruluşlarından gelen temsilcilerin sayısı, hiçbir şekilde
Tüketici Konseyinin toplam üye
sayısının %50'sinden fazla olamaz.Tüketici Konseyi yılda en az bir
kez toplanır. Tüketici Konseyinin çalışma usul ve esasları ile
diğer hususlar Bakanlıkça ıkarılacak bir yönetmelikle düzenlenir.
Tüketici Sorunları Hakem
Heyeti
Madde 22 - Bakanlık, il ve ilçe merkezlerinde, tüketiciler ile
satıcılar arasında çıkan uyuşmazlıklara çözüm bulmak amacıyla
belediyelerle koordineli olarak, en az bir "tüketici sorunları
hakem heyeti" oluşturmakla görevlidir. Başkanlığı Sanayi ve
Ticaret İl Müdürü veya görevlendireceği bir memur tarafından
yürütülen tüketici sorunları hakem heyeti; belediye başkanının
konunun uzmanı belediye personeli arasından görevlendireceği bir
üye, baronun mensupları arasından görevlendireceği bir üye,
ticaret ve sanayi odası ile esnaf ve sanatkar odalarının
görevlendireceği bir üye ve tüketici örgütlerinin seçecekleri bir
üye olmak üzere başkan dahil 5 üyeden oluşur. Ticaret ve sanayi
odası ya da ayrı ayrı kurulduğu yerlerde ticaret odası ile esnaf ve
sanatkar odalarının görevlendireceği üye, uyuşmazlığın satıcı
tarafını oluşturan kişinin tacir veya esnaf ve sanatkar olup
almamasına göre ilgili odaca görevlendirilir. Bakanlık taşra
teşkilatının bulunmadığı il ve ilçelerde tüketici sorunları hakem
heyetinin başkanlığı en büyük mülki amir ya da görevlendireceği
bir memur tarafından yürütülür. Tüketici sorunları hakem
heyetinin oluşumunun sağlanamadığı yerlerde noksan üyelikler,
belediye meclislerince re'sen doldurulur. Tüketici sorunları
hakem heyetlerinin vereceği kararlar, tüketici mahkeme-lerinde delil
olarak ileri sürülebilir. Uyuşmazlık konusu mal veya hizmet
bedelinin 5.000.000 (17.200.000).-TL.'yi aşmadığı hallerde, bu
heyetlerce verilmiş bir karar olmaksızın tüketici mahkemelerine
başvurulamaz. Bu parasal sınır, her yıl 8 inci maddenin son
fıkrasında gösterilen usul çerçevesinde yeniden belirlenir.(1)
25 inci maddede cezai yaptırıma bağlanmış hususlara ilişkin
uyuşmazlıklar, tüketici sorunları hakem heyetlerinin görev ve yetki
kapsamı dışındadır. Tüketici sorunları hakem heyetlerinin
kurulması, çalışması, usul ve esasları ile diğer hususlar Bakanlıkça
çıkarılacak bir yönetmelikte düzenlenir.
DÖRDÜNCÜ
KISIM
Yargılamaya ve Cezaya İlişkin
Hükümler
Tüketici Mahkemeleri
Madde 23 - Bu Kanunun uygulanmasıyla ilgili olarak çıkacak her
türlü ihtilaflara tüketici mahkemelerinde bakılır.
Tüketici mahkemelerinin yargı çevresi, Hakimler ve Savcılar
Yüksek Kurulunca belirlenir. Tüketici mahkemeleri nezdinde
tüketiciler, tüketici örgütleri ve Bakanlıkça açılacak davalar her
türlü resim ve harçtan muaftır. Tüketici Mahkemelerinde görülecek
davalar Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun Yedinci Babı,
Dördüncü Faslı hükümlerine göre yürütülür. Üretimin,
Satışın Durdurulması ve Malın Toplatılması
Madde 24 - Satışa sunulan bir seri malın ayıplı olması durumunda
Bakanlık veya tüketici örgütleri, ayıplı seri malın üretiminin ve
satışının durdurulması ve satış amacıyla elinde bulunduranlardan
toplatılması için dava açabilirler. Mahkeme, dava sonucunda
ayıplı malların toplatılması kararını vermiş ise; ayıplı malın ve
ayıbın niteliğine göre bu malların, satıcıya iade edilip
edilmemesine de karar verir. Ancak, malların toplatılması için
yapılan hertürlü masraf, aleyhine karar verilen kişi tarafından
ödenmedikçe mallar kendisine ade
edilmez.
------------
(1) Bu fıkrada yeralan parasal sınır, Sanayi ve Ticaret Bakanlığının
21/12/1995
tarih ve 22500 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan
TRKGM-95/135-136 Seri No'lu
Tebliğ ile 1/1/1996 tarihinden geçerli olmak üzere 10.000.000
TL. 10.12.1996
tarih ve 22843 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan
TRKGM-96/127-128 Seri No'lu
Tebliğ ile de 1/1/1997 tarihinden geçerli olmak üzere 17.200.000
TL. olarak
tespit edilmiş ve metne parantez içinde siyah punto ile
işlenmiştir.
Dava konusu malları satış amacıyla elde etmiş olan üçüncü
kişilerin açacakları rücu davaları da asıl davaya bakan mahkemede
görülür. Ayıplı malları satın alan tüketicilerin uğradıkları
maddi ve manevi zararlar nedeniyle tek tek dava açma hakları
saklıdır. Ceza
Hükümleri
Madde 25 - 4 üncü maddenin yedinci fıkrasına, 5 inci maddenin
birinci fıkrasına, 6 ncı maddenin üçüncü fıkrasına, 7 nci maddenin
üçüncü fıkrasına, 9 uncu maddenin birinci fıkrasına, 10 uncu
maddenin birinci fıkrasına ve 12 nci maddenin bir ve ikinci
fıkralarına aykırı hareket edenler hakkında 5.000.000 lira para
cezası uygulanır. 8 inci maddenin ikinci fıkrasına, 13 üncü
maddenin bir ve ikinci fıkralarına, 14 üncü maddenin birinci
fıkrasına, 15 inci maddenin birinci fıkrasına,
27 nci maddenin ikinci fıkrasına aykırı hareket edenler hakkında
10.000.000 lira para cezası uygulanır. 16 ncı maddeye aykırı
hareket edenler hakkında 200.000.000 lira para cezası uygulanır. 16
ncı maddeye aykırılık, ülke düzeyinde yayın yapan yazılı, sözlü,
görsel vesair araçlar ile gerçekleşmiş ise, cezanın on katı
uygulanır. Bakanlık ayrıca ticari reklam veya ilanın durdurulması
ve/veya aynı yöntemle düzeltilmesini ilgililerden ister. Bu isteğe
rağmen 16 ncı maddeye aykırılığın devamı halinde, Bakanlık ticari
reklam veya ilanın durdurulması ve/veya aynı yöntemle düzeltilmesi
talebi ile tüketici mahkemesine başvurabilir. 18 inci ve 19 uncu
maddeye aykırı hareket edenler hakkında 100.000.000 lira para cezası
uygulanır. Ayrıca 18 inci madde uyarınca mecburi standardına aykırı
olarak imal edilen malın, tüketicinin, can ve mal güvenliği ve
sağlığı ile doğrudan ilgisinin bulunması ve standardına intibak
ettirilmesinin imkansız olması hallerinde, tüketici mahkemesi,
doğrudan veya Bakanlığın başvurusu üzerine üretim ve satışın
engellenmesi için işyerinin kapatılmasına ve malın müsaderesine ve
gerektiğinde tüketim ve kullanım amacıyla elinde bulunduranlardan
top-
latılmasına karar verebilir. Bu fıkranın uygulandığı hallerde,
verilip kesinleşen işyeri kapatma karar özetleri, büyük harflerle
yazılmak suretiyle ve kapatma süresi kadar kalmak üzere kapatılan
işyerinin göze çarpan bir yerine apıştırılır. Ayrıca karar özeti
mahkemece Cumhuriyet Başsavcılığına bildirilir ve masrafı daha sonra
faillerden alınmak üzere Ankara, İstanbul, İzmir'de yayınlanan ve
tirajı yüzbinin üzerinde bulunan bir veya iki gazetede ve ayrıca
varsa suç yerinde yayınlanan mahalli bir gazetede derhal ilan
edilir.
(Ek: 15/1/1997 - 4226/2 md.) 11 inci maddenin üçüncü ve dördüncü
fıkralarına aykırı hareket edenler hakkında 500 000 000 lira para
cezası uygulanır. ykırılık ülke düzeyinde yayım yapan süreli yayın
ile gerçekleşmişse cezanın 20 katı uygulanır. Bakanlık, ayrıca
süreli yayın kuruluşundan kampanyanın ve kampanyaya ilişkin her
türlü reklam ve ilanın durdurulmasını ister. Bu isteğe ağmen
aykırılığın devamı halinde, reklam ve ilanın durdurma
zorunluluğunun doğduğu tarihten itibaren her sayı için 1 000 000
000 lira para cezası uygulanır ve Bakanlık kampanyanın ve kampanyaya
ilişkin her türlü reklam ve ilanın durdurulması talebi ile
tüketici mahkemesine başvurur. Yukarıdaki fıkralarda belirtilen
para cezaları, suçun aynı yıl içerisinde tekerrürü halinde iki
misli olarak uygulanır. Para cezaları her yıl başında Türk Ceza
Kanununun Ek 2 nci madde hükümleri uyarınca artırılır. (1) Bu
Kanunda yazılı fiiller hakkında verilecek idari para cezaları, bu
fiiller için diğer kanunlarda yazılı cezaların uygulanmasına engel
olmaz. Cezalarda Yetki, İtiraz ve
Zamanaşımı
Madde 26 - 25 inci maddenin; a) Birinci fıkrasında
düzenlenen 12 nci maddenin bir ve ikinci fıkralarına ykırılık
halinde öngörülen cezalar belediye encümenlerince, b) (Değişik:
15/1/1997 - 4226/3 md.) Üçüncü ve beşinci fıkralarında göste- rilen
cezalar Bakanlık tarafından. c) Diğer cezalar o yerin mülki
amiri tarafından verilir. Bu Kanunda düzenlenen her türlü para
cezası, idari niteliktedir. Bu cezalara karşı tebliğ tarihinten
itibaren en geç yedi gün içerisinde
---------------
(1) Bu fıkra uyarınca 1998 yılı için belirlenecek para cezalarının
1997 yılı için uygulanan miktarları aşmamak üzere
uygulanacağı; 25/12/1997 tarih ve 4316 sayılı "1998 Mali Yılı
Bütçe Kanunu"nun 71 inci maddesi ile hüküm altına
alınmıştır. (R.G.; 27/12/1997-23213 Mük.)
yetkili idare mahkemesine itiraz edilebilir. İtiraz, idarece verilen
cezanın yerine getirilmesini durdurmaz ve zaruret görülmeyen
hallerde evrak üzerinde inceleme yapılarak en kısa sürede
sonuçlandırılır. İtiraz üzerine idare mahkemesince verilen kararlar
kesindir. 25 inci maddeye göre verilen para cezaları, Amme
Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre tahsil
olunur. Bu Kanunda düzenlenen idari para cezalarının
verilmesine ilişkin cezai zamanaşımı süresi bir yıldır. Zamanaşımı
süresi, bu Kanun hükümlerine aykırı fiilin işlendiği tarihte
başlar.
Sürekli veya tekrarlanan ihlaller sözkonusu ise süre, ihlalin
sona erdiği yada en son tekrarlandığı günden itibaren başlar. Karar
aleyhine yargı yoluna başvurulmuş olması tahsil zamanaşımını
keser. Cezalar, cezayı vermeye yetkili merci tarafından yedi
gün içerisinde ilgilinin mensup olduğu meslek kuruluşuna
bildirilir.
BEŞİNCİ
KISIM
Çeşitli
Hükümler
Denetim
Madde 27 - Bu Kanunun uygulamasında, Bakanlık müfettişleri ve
kontrolörleri ile Bakanlıkça ve belediyelerce görevlendirilecek
personel; fabrika, mağaza, dükkan, ticarethane, depo, ambar gibi
her türlü mal konulan ve/veya satılan veya hizmet sunulan yerlerde
denetleme, inceleme ve araştırma yapmaya yetkilidirler. Bu
Kanunun kapsamına giren husularda yetkili ve görevli kişi ve
kuruluşlara her türlü bilgi ve belgelerin doğru olarak gösterilmesi
ve asıl ve onaylı kopyalarının verilmesi
zorunludur.
Laboratuvar
Madde 28 - Bakanlık, bu Kanunun uygulanması için laboratuvarlar
kurabilir veya Bakanlıkların kurulu bulunan laboratuvarlarından
istifade edebilir; kalite kontrolü yapacak resmi ve özel kuruluş
laboratuvarlarında bulunması gereken asgari teknik özellikleri
ilgili bakanlıklar ile müştereken tesbit ve ilanla görevlidir.
Bakanlıkça yapılan denetimler sırasında alınan numunelerin
tahlilleri resmi veya özel kuruluş laboratuvarlarında
yaptırılabilir. Tahlil sonuçlarının standardına aykırı çıkması
halinde, buna ilişkin tüm giderler üretici kişi veya ku-
ruluş tarafından ödenir. Bu giderler, Amme Alacaklarının Tahsil
Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre tahsil olunur.
ÖdenEk Madde 29 - Bu Kanunla kurulan Tüketici Konseyi, tüketici
sorunları hakem heyetleri ve Reklam Kurulunun kuruluş ve
çalışmalarına ilişkin masraflar ile sair harcamalar, Bakanlık
bütçesine konulacak ödenekten karşılanır. Yeni kurulacak ve
sermayeleri en az yüzmilyon Lira ve daha yukarıda olan anonim ve
limited şirket statüsündeki tüm ortaklıkların sermayelerinin ve
sermaye artırımı halinde artan kısmın binde ikisi nisbetinde
yapılacak ödemeler, T.C. Merkez Bankası nezdinde açılacak bir
hesapta toplanır. Bu hesapta toplanan paraların yüzde beşi bu
Kanunun uygulanmasında görev alan kuruluşlar tarafından, yüzde
doksanbeşi ise 4054 sayılı Kanunla kurulan "Rekabet Kurumu"
tarafından
kullanılır.
Diğer
Hükümler
Madde 30 - Bu Kanunda hüküm bulunmayan hallerde genel hükümler
uygulanır.
Yönetmelikler ve Düzenlemeler
Madde 31 - Bu Kanunda öngörülen yönetmelikler, Kanunun yayımı
tarihinden itibaren bir yıl içerisinde ilgili kamu kuruluşları,
mesleki üst kuruluşlar ve tüketici örgütlerinin görüşleri alınarak
Bakanlıkça çıkarılır. Bakanlık, bu Ka-
nunun uygulanmasıyla ilgili olarak mevzuat çerçevesinde gerekli
tedbirleri almaya ve düzenlemeleri yapmaya
yetkilidir.
Kaldırılan
Hükümler
Madde 32 - 3489 sayılı Pazarlıksız Satış Mecburiyetine Dair
Kanun, 632 sayılı İthal veya Yurt İçinde İmal Edilen Taşıt Araçları,
Motor, Makina Alet ve Cihazların Tanıtmalık ile Birlikte Satışı
Hakkında Kanun yürürlükten
kaldırılmıştır.
Geçici Madde 1 - Tüketici mahkemeleri kuruluncaya kadar bu
mahkemelerde görülmesi gereken davalara bakacak mahkemeleri,
Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu
belirler.
Yürürlük
Madde 33 - Bu Kanun yayımı tarihinden 6 ay sonra yürürlüğe
girer.
Yürütme
Madde 34 - Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu
yürütür.
7546 -
1
4077 SAYILI KANUNA EK VE DEĞİŞİKLİK GETİREN
MEVZUATIN
YÜRÜRLÜĞE GİRİŞ TARİHİNİ GÖSTERİR
LİSTE
Kanun
Yürürlüğe
No. Farklı tarihte yürürlüğe giren maddeler giriş
tarihi
--------------------------------------------------------------------------------
4226 ----
28/01/1997
7546-2
|
|
|
|